reisverslag 22

Beste lezers,

Ik ken een heel lief meisje,
Wil je haar eens zien?
Kijk dan in een spiegeltje,
Dan ken je haar misschien.*

Ik ken een meisje, haar naam is Ines. Ze is niet bijzonder knap, maar ook niet bijzonder lelijk. Gewoon, zoals een meisje van een jaar of 9 eruit hoort te zien. Als ik haar tegenkom vraagt ze me altijd geinteresseerd hoe het gaat. In het begin was ik een beetje bang van haar omdat ze nogal onduidelijk praat en ik nooit zeker wist wat ze precies wilde. Ze komt in het weekend rond lunchtijd vaak langs om eten te vragen. De mevrouw die in onze keuken werkt geeft haar dan meestal een flink bord rijst met bonen dat ze met haar vingers opeet. Waarschijnlijk is het de enige stevige maaltijd die ze te eten heeft op zo’n dag. Toch komt Ines niet uit een bijzonder arme familie. Haar broertjes en zusjes gaan zelfs naar school. Ines heeft gewoon niet zo’n geluk gehad, want ze is gehandicapt geboren.

Er is een hele vrolijke jongen die Joseph heet. Hij is 11 jaar en ging jarenlang naar een goede privéschool, maar kwam nooit verder dan de eerste klas waarna werd besloten dat hij zijn kwaliteiten beter ergens anders kon gebruiken. Nu is hij beresterk voor zijn leeftijd want hij helpt overdag mee in de bakkerij. Hij hakt hout, sleept met water of met meel en doet allerhande andere klusjes. Hij heeft tijdens zijn eerste jaren waarschijnlijk in omstandigheden geleeft die zo slecht waren dat het zijn intelligentie heeft aangetast. Maar toch, tegelijkertijd is hij de enige persoon in Burundi die de namen van zowel mijn ouders als mijn broertjes en zusje uit zijn hoofd kent en ze herkent op de foto’s die ik hem laat zien.

Elke dag zie ik in de verte een meisje waarvan ik de naam niet ken. Die heeft ze me nog nooit verteld. Ze gaat een speciale school, eet zichtbaar goed, en is goed gekleed. Ze heeft nog nooit om aandacht gevraagd door me ‘blanke’ te noemen, maar ik krijg wel altijd een hand van haar waarna ze haar duim naar me opsteekt. Ze is de enige persoon met wie ik zonder problemen een beetje kan communiceren omdat we dezelfde taal spreken en het moeilijke Kirundi geen blokkade vormt. Het meisje is namelijk doofstom en begrijpt mijn gebrekkige gebarentaal perfect. Vele Burundezen begrijpen haar helaas niet.

Alice is een peuter met alles erop en eraan. Ze is twee jaar en precies zoals een Nederlandse peuter ook zou zijn. Ze kletst de oren van mijn hoofd en gaat ervan uit dat ik dat ook nog allemaal kan verstaan. Ze gilt, rent, lacht, huilt of maakt ruzie met de vele zusjes die haar flink bemoederen. Anders dan de meeste kinderen maakt het zien van een geweer over de rug van een militair haar niet bang, maar ze kruipt er juist op af en keer op keer moet haar worden verteld dat dat zeker niet iets is om mee te spelen. Toch is ze zich nog niet bewust van haar situatie. Hoe mager ze was toen ze naar het weeshuis werd gebracht. Dat haar beide ouders dood zijn. Dat de eerste 18 jaren van haar leven volledig afhankelijk zal zijn van het geld dat andere mensen opsturen.

Vier verschillende kinderen met allemaal hun eigen verhaal. De status van mensen die anders zijn dan anderen wordt heel langzaam ietsje beter als ik de verhalen van mijn collega's mag geloven. Toch is er nog een lange weg te gaan en maak ik me soms zorgen over deze vier kinderen (en vele anderen die ik hier niet heb beschreven). Het is zo oneerlijk dat deze kinderen niet de kans krijgen zich te ontplooien zoals andere kinderen, of dat ze al zo vroeg in hun leven worden afgeschreven als ‘umusazi’: ‘een gek’. Hoe zou hun toekomst eruit zien?

Groetjes,

Sanne

*De meeste mensen (in het bijzonder al mijn vrouwelijke lezers) zullen dit versje kennen uit hun poezie-album. Het is een versje dat wel eens door mijn hoofd gaat bij sommige kinderen uit mijn omgeving omdat ik hoop dat ze altijd zullen kunnen blijven zien hoe bijzonder ze zijn. Ondanks hun omstandigheden, en wat andere mensen ook van ze zullen vinden of tegen ze zullen zeggen.